Značaj Dana Tešrika

 Značaj Dana Tešrika

 

Autor: Muhammed Ibrahim Al-Ashmawi,

 

Profesor Plemenitog Hadisa i njegovih nauka na Univerzitetu Al-Azhar

 

Preveo Imamsedin

Dani Tašrika su tri dana odmah nakon Dana žrtvovanja odnosno klanja kurbana – a to je Kurban-bajram. To su 11., 12. i 13. dan Zul-hidždžeta. Nazvani su tako jer su ljudi tokom ovog perioda *tušarik* (izlagali suncu) meso svojih kurbana (*hadi* i *adahi*) - što znači da bi ga sušili na suncu kako bi bilo sušeno meso - ili zato što tokom ovih dana ne bi klali meso dok sunce ne bi izašlo (od toga je i riječ ''šuruk'' zalazak sunca), ili zato što su tokom ovog vremena stajali na vrhu planine Sebir (thabir)!"

 

Prvi od ovih dana naziva se *Dan al-Qarr* (Dan naseljavanja), jer se hodočasnici ili hadžije naseljavaju (*yaqarr*) u Mini na ovaj dan i nije im dozvoljeno da odlaze (*nafr*) tokom tog dana. U *Musnedu* Imama Ahmeda - i drugim zbirkama - zabilježen je hadis koji se direktno pripisuje Poslaniku (s.a.v.s.), a u njemu se navodi: "Najveći od dana kod Allaha je Dan žrtve (dan klanja kurbana), a zatim Dan al-Qarr."

"أعظم الأيام عند الله يوم النحر، ثم يوم القَرّ".

Drugi od ovih dana naziva se *Prvi dan odlaska* (yaum *Nafr*), i dozvoljeno je onima koji žele ubrzati svoj odlazak da odu na ovaj dan.

 

Treći dan naziva se *Drugi dan odlaska*. (Nefru es-sani). Časni Kur'an aludira na ovo u ajetu: "I spominjite Allaha u određenim danima. A ni onome ko požuri i ostane samo dva dana nije grijeh; a neće se ogriješiti ni onaj koji se dulje zadrži, samo ako se grijeha kloni. I bojte se Allaha i znajte da ćete svi biti pred Njim sakupljeni." Sura El-Bekare 203 ajet.

وَاذْكُرُوا اللَّهَ فِي أَيَّامٍ مَّعْدُودَاتٍ ۚ فَمَن تَعَجَّلَ فِي يَوْمَيْنِ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ وَمَن تَأَخَّرَ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ ۚ لِمَنِ اتَّقَىٰ ۗ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ.

 

Tokom ovih dana, hodočasnik provodi noći na Mini i obavlja ritualno kamenovanje tri stuba Džemerate (malo, srednje i veliko).

 

Prema većini učenjaka, Dani Tašrika su "brojani dani" (*al-ayyam al-ma'dudat*) spomenuti u kur'anskom ajetu: "I spominjite Allaha u danima nabrojanim."

 

Što se tiče "poznatih dana" (*al-ayyam al-ma'lumat*), oni se odnose na prvih deset dana mjeseca Zul-hidždžeta, kako je spomenuto u ajetu: " i spominju ime Allahovo u danima poznatim, nad onim čim ih je opskrbio od životinje - stoke." Sura Hadž 28.

 

وَيَذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ فِي أَيَّامٍ مَّعْلُومَاتٍ عَلَىٰ مَا رَزَقَهُم مِّن بَهِيمَةِ الْأَنْعَامِ.

 

Stav većine učenjaka je da je post tokom tri dana Tašrika (11,12 i 13) zabranjen - bez obzira da li se post preduzima radi ispunjenja zavjeta, nadoknađivanja propuštenih dana ili kao dobrovoljni čin.

 

Post tokom ovih dana je dozvoljen samo onima koji obavljaju *Tamattu‘* ili *Qiran* oblike hadža, a nisu u mogućnosti da prinesu žrtvu, kurban (*Hady*), u skladu sa Allahovim dž,š, riječima: "Pa ko ne nađe, tad je post tri dana na hadždžu i sedam kad se vratite: to je deset ukupno." Sura El-Bekare 196.

 

فَمَن لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ فِي الْحَجِّ وَسَبْعَةٍ إِذَا رَجَعْتُمْ ۗ تِلْكَ عَشَرَةٌ كَامِلَةٌ.

Osnovna mudrost iza zabrane posta tokom ovih dana leži u onome što je Poslanik a,s, naznačio kada je poslao glasnika da objavi tokom dana provedenih na Mini: "Pazite! Ne postite tokom ovih dana, jer su to dani jela i pića." Jedna predaja dodaje: "...i sjećanja na Allaha"; druga predaja dodaje: "...i namaza".

Ovi dani služe, takoreći, kao period predaha za hodočasnika od napornog obavljanja rituala hadža, a za ne hadžije, bi ih odvratilo od intenzivne pobožnosti koja se praktikuje tokom prvih deset dana Zul-Hidždžeta. Posljedično, post tokom ovih dana predstavljao bi odvraćanje od gostoprimstva– što je primijetio niz autoritativnih učenjaka.

 

Što se tiče činjenice da su ovo ''dani jela i pića'', to je očigledno; jer je tokom ovog vremena obilno prinošenje kurbana (*Hady* i *Adah*), a jedenje i piće su prikladne aktivnosti za dane svečanog uživanja!

 

Što se tiče činjenice da su to dani sjećanja (*Zikra*), to ukazuje na to da je jedenje i piće koje se obavlja tokom ovog vremena namijenjeno da pomogne čovjeku u sjećanju na Allaha dž,š, – koristeći Njegove blagodati da olakša poslušnost i pokornost Njemu dž,š, a ne neposlušnost, kao što je često slučaj tokom dana puke svjetovne razonode!

 

Specifično sjećanje ''zikr'' namijenjeno tokom ovih dana je *Tekbir* (proglašenje Allahove veličine) - i neograničeni *Tekbir* (izgovara se u bilo koje vrijeme) i ograničeni *Tekbir* (izgovara se odmah nakon propisanih namaza) - koji se nastavlja sve do *Asr* ikindije namaza trećeg dana Tašrika.

 

Osnovna tajna iza ove prakse je da su, u predislamsko doba (*Džahilijjeta*), ljudi klali svoje životinje/kurbane u ime idola. Stoga je muslimanima naređeno da izgovaraju *Tekbir* kao izjavu da se te žrtve, uistinu, kolju isključivo u ime i radi Allaha!

 

Zaista, stanovnici Mine su izgovarali *Tekbir* s takvim žarom da bi cijela Mina odjekivala zvukom njihovih proglašenja. Ashabi r,a, i majke vjernika bi izgovarali *Tekbir* u svojim domovima, na svojim tržnicama i duž svojih ulica, a ljudi bi se pridružili izgovaranju *Tekbira* uglas s njima! Što se tiče opisa ovih dana kao "dana molitve ili namaza" - ​​kako je navedeno u predaji En-Nesaija - nisam siguran u njegovo tačno značenje. Međutim, moguće je da se "molitva/namaz" ovdje odnosi na svoje lingvističko značenje - naime, molba - što bi bilo prikladno s obzirom na naglasak na *zikr* (sjećanje na Boga dž,š) tokom ovog perioda.

 

Alternativno, to može označavati ohrabrenje za povećanje obavljanja *Duha* (jutarnjih) molitvi ili *Kijam al-Lejl* (noćnih molitvi) tokom ovih dana; u ovom kontekstu, jedenje i pijenje bi služili kao pomoć za održavanje energije za takvo obožavanje ili takav čin ibadeta. Međutim, konačno znanje je kod Uzvišenog Gospodara!.